Op TikTok en Instagram gaat een genre rond dat inmiddels een eigen naam heeft: gespierde mannen die trillend, zwetend en soms half kreunend door een pilatesles heen komen. Jongens die vierhonderd kilo kunnen squatten, maar instorten bij een reformer-oefening die eruitziet alsof er niets aan is. Het is grappig materiaal, maar er zit een serieuze kern achter. Steeds meer mannen stappen een pilatesstudio binnen, en niet om lacherig te doen over de lycra of de rustige muziek. Ze doen het omdat het iets oplost wat de sportschool al jaren laat liggen.
Dat past bij een bredere verschuiving in mannenfitness: krachttraining blijft de basis, maar de invulling verandert. Het gaat minder om maximale spiermassa en meer om mobiliteit, herstel en zelfredzaamheid. Pilates is daar een opvallend onderdeel van geworden, vooral via de reformer, het toestel met veren en glijdende wagen waarmee de meeste studio's werken.
Pilates is niet voor niks bedacht door een man
Het grootste misverstand over pilates is dat het een vrouwending is dat mannen er toevallig bij zijn gaan doen. Het zit precies andersom. Joseph Pilates ontwikkelde zijn methode tijdens de Eerste Wereldoorlog, oorspronkelijk om geïnterneerde mannen fit te houden en later om boksers en gymnasten sterker en soepeler te maken. Pas decennia later, toen de methode via danseressen in New York populair werd, kreeg pilates het imago van een vrouwenworkout. Dat is dus vooral een kwestie van marketing geweest, niet van wie er baat bij heeft.
Elite sporters hebben dat nooit vergeten. Voetballers, NFL-spelers en basketballers gebruiken de reformer al jaren als vast onderdeel van hun trainingsschema, meestal onopvallend, ver weg van de camera's. Wat nu verandert, is dat de gemiddelde man in de sportschool dat voorbeeld begint te volgen.
Waarom juist mannen die veel liften er zo slecht in zijn
De reden dat sterke mannen struikelen over pilates zit in wat ze juist niet trainen. Wie veel aan vrije gewichten doet en verder vooral zit, op kantoor en in de auto, bouwt een specifiek soort lichaam op: sterk in de grote spiergroepen, maar stijf in heupen, hamstrings en schouders. De reformer vraagt precies de bewegingsvrijheid die daar ontbreekt. Elke oefening test niet hoeveel kracht je hebt, maar hoe goed je die kracht onder controle houdt terwijl een instabiele wagen onder je wegglijdt.
Onderzoek gepubliceerd in het Journal of Strength and Conditioning Research laat zien dat pilates de aansturing van de diepe kernspieren meetbaar verbetert, iets waar reguliere krachttraining nauwelijks aan raakt. Die kernspieren zijn niet de zichtbare buikspieren, maar de laag daaronder die je wervelkolom stabiliseert bij elke beweging. Een zwakke schakel daar zorgt er vaak voor dat andere spieren gaan overcompenseren, wat op termijn leidt tot rugklachten of terugkerende knie- en enkelblessures.
Het vervangt de sportschool niet, het repareert hem
Wat opvalt aan mannen die pilates serieus oppakken, is dat bijna niemand ermee stopt met liften. Het patroon is meestal twee tot drie keer per week reformer naast de gebruikelijke krachttraining, niet in plaats daarvan. Powerlifters en bodybuilders gebruiken het inmiddels gericht om hun bewegingsuitslag te vergroten, zodat een squat of deadlift met minder wrijving en minder compensatie wordt uitgevoerd. Een grotere range of motion in de heup betekent vaak direct een sterkere lift, simpelweg omdat het lichaam de beweging niet meer hoeft te forceren.
Dat maakt pilates ook een logische aanvulling naast andere herstelgerichte gewoontes die al langer terrein winnen, zoals foamrollen met een massagegun of een sessie in het ijsbad na een zware trainingsweek. Het verschil is dat pilates niet alleen herstelt, maar ook actief bijstuurt waar je lichaam scheef is gegroeid door eenzijdige training.
De reformer is toegankelijker dan matwerk
Voor mannen die voor het eerst gaan, is de reformer meestal een prettigere ingang dan een matles. Het toestel biedt weerstand via de veren, maar ondersteunt ook, waardoor bewegingen die op de mat bijna onmogelijk aanvoelen ineens wel lukken. Instructeurs zien vaak hetzelfde patroon: mannen komen binnen met behoorlijk wat kracht, maar met een houterige, beperkte beweeglijkheid, en verlaten na een paar weken de studio met merkbaar soepelere heupen en een stabielere romp.
Dat sluit ook aan bij een andere verschuiving in de sportschoolcultuur. Fitness wordt weer socialer, minder een solo-uurtje met koptelefoon op en meer een groepsactiviteit, iets wat je ook terugziet bij de opmars van padel en pickleball. Een pilatesles is bij uitstek een groepsomgeving waar je, gewild of ongewild, ziet hoe iedereen om je heen worstelt met dezelfde oefening.
Wat je morgen anders doet in de sportschool
Je hoeft niet meteen een abonnement bij een boutiquestudio af te sluiten om profijt te hebben. Begin met één les per week naast je normale schema en let specifiek op je heupen en schouders: dat zijn de plekken waar liften en zitten de meeste schade aanrichten. Verwacht geen indrukwekkende prestatie bij je eerste keer. Juist het feit dat een oefening die eruitziet als niets je toch aan het trillen krijgt, is het signaal dat je iets traint wat tot nu toe onderbelicht bleef. Op de lange termijn is dat vaak het verschil tussen een lijf dat sterk oogt en een lijf dat ook op je vijftigste nog pijnvrij beweegt.