Een alcoholvrije gin-tonic bestellen is tegenwoordig geen smoesje meer, maar een bewuste keuze. Waar je een paar jaar terug nog "ik moet nog rijden" moest mompelen bij de bar, haalt de barman nu zonder vragen een fles 0.0 gin van de plank. Maar niet elke sterkedrank-categorie groeit even hard mee. Gin voert de alcoholvrije markt stevig aan, terwijl whisky nog nauwelijks van de grond komt. Hoog tijd om te kijken waarom, en wat dat betekent voor jouw borrelplank.
Gin heeft de 0.0-markt in een jaar veroverd
Marktonderzoeker NielsenIQ meldde begin februari 2026 dat de verkoop van premixen en alcoholvrij gedistilleerd tijdens Dry January 2026 met 42 procent groeide ten opzichte van Dry January 2025. Dat is geen klein groeicijfer in een markt die al jaren vooral om bier draaide. NielsenIQ schrijft daarbij dat het aanbod in alcoholvrij gedistilleerd nog beperkt is, met één duidelijke uitzondering: gin. Andere sterkedranken, waaronder whisky, blijven in die cijfers onderbelicht, simpelweg omdat er nog weinig van op de markt is.
Dat gin voorop loopt is geen toeval. Een botanical-smaak (jeneverbes, citrus, kruiden) is relatief eenvoudig na te maken zonder alcohol, omdat de smaak vooral uit etherische oliën komt die je ook met water en glycerine kunt vasthouden. Merken als Seedlip bewezen al jaren terug dat dat kan.
Wil je het zelf proberen, let dan niet alleen op de gin, maar ook op de tonic. Een standaard tonic is best zoet, en zonder de bitterheid van alcohol valt die zoetheid extra op. Kies een droge of licht-bittere tonic, een flinke scheut citroen en een takje rozemarijn of een paar jeneverbessen als garnering, en je 0.0 gin-tonic smaakt direct een stuk minder als limonade.
Whisky blijft achter en dat heeft een technische reden
Whisky is een ander verhaal. De smaak van een single malt komt grotendeels uit het houten vat: jaren rijping, waarbij alcohol als oplosmiddel de vanille-, karamel- en rooksmaken uit het hout trekt. Haal je de alcohol weg, dan verdwijnt het transportmiddel dat die smaken opbouwt. Daarom lukt het makers van alcoholvrije whisky-achtige dranken vooralsnog niet om verder te komen dan een vage, rokerige imitatie. Wil je wél echte whisky leren proeven en snappen waar die complexiteit vandaan komt? Beginnen met whisky is makkelijker dan je denkt, en helpt je de smaken te herkennen die een 0.0-versie nog niet kan evenaren.
Zoek je toch een alcoholvrij alternatief voor bij de borrelplank, dan kom je verder met bitters en rokerige thee dan met een fles die zich whisky noemt. Een scheutje aromatische bitters in bruiswater, of een kop lapsang souchong-thee on the rocks, geeft je wel die rokerige, volwassen smaak zonder dat je iets koopt dat eigenlijk een belofte niet kan waarmaken.
De cijfers die de hype onderbouwen
De groei zit niet alleen bij gedistilleerd. Volgens cijfers van het Trimbos-instituut, begin 2025 aangehaald door NH Nieuws, drinkt 16 procent van de Nederlandse volwassenen minstens een keer per maand een alcoholvrij drankje, tegen 15 procent van de jongeren. Van de mensen die alcoholvrij drinken, zegt 56 procent daardoor minder alcohol te zijn gaan drinken. Bij bier is de trend het duidelijkst: het maandelijkse gebruik van alcoholvrij bier steeg van 9,6 procent in 2018 naar 15,6 procent in 2022. Niet gek dat bier de perfecte winterdrank ook zonder alcohol steeds vaker op tafel komt.
Frederike de Groot, mede-oprichter van de Amsterdamse alcoholvrije slijterij Nix en Nix, vertelde NH Nieuws begin 2025 dat haar beste decembermaand ooit net achter de rug was. Sam Sierink, verkoopspecialist bij een brouwerij in Amsterdam-Noord, zag de vraag naar alcoholvrij en laag-alcoholisch bier in die periode alleen maar groeien.
Niet iedereen is overtuigd
Toch is de hype niet onomstreden. Onderzoeker Carmen Voogt van het Trimbos-instituut zette in 2023, tegenover NH Nieuws, vraagtekens bij wat de 0.0-trend eigenlijk oplevert: "We weten niet of het naast alcohol, of in plaats van wordt gedronken", zei ze. Ze trok de vergelijking met de e-sigaret, die volgens haar vooral een opstapproduct richting de gewone sigaret bleek te zijn. Kroegbaas Menno Bertelkamp van café Kat in de Wijngaert in de Amsterdamse Jordaan merkte in dat jaar vooral de volumegroei: waar hij eerst één kratje alcoholvrij bier per week verkocht, waren dat er plots zes. Frederike de Groot van Nix en Nix zag destijds vooral mensen die bewust minder willen drinken of willen stoppen, en op zoek zijn naar een alternatief.
Die twee verhalen, explosieve verkoopgroei én onduidelijkheid over wat het oplevert, bestaan dus naast elkaar. Beide kunnen waar zijn: de markt groeit hard, zonder dat iedereen die een alcoholvrije gin bestelt daarmee automatisch minder drinkt.
Dit zet je deze winter op je borrelplank
Ben je benieuwd zonder gelijk je hele drankkast om te gooien? Begin bij gin, daar is het aanbod inmiddels groot en de kwaliteit hoog. Laat whisky-vervangers nog even links liggen: die zijn simpelweg nog niet zo ver. En gebruik een avond zonder alcohol niet als eenmalig experiment, maar als gewoonte die je uitprobeert, net zoals je ook een paar weken zonder scrollen je dopamine-balans laat herstellen: de winst zit in het ritme, niet in die ene avond. Of je nu kiest voor minder drinken of gewoon nieuwsgierig bent naar een nieuwe smaak, de borrelplank van 2026 heeft in elk geval een flesje zonder alcohol erbij staan.